10 rzeczy, o których warto pamiętać przenosząc prawa autorskie

Przygotowanie umowy o przeniesieniu praw autorskich nie jest łatwym zadaniem. Taki dokument musi bowiem zawierać cały szereg różnych zapisów, których zlekceważenie wiąże się z nieprzyjemnymi konsekwencjami. By ich uniknąć, sprawdź 10 rzeczy, o których warto pamiętać przenosząc prawa autorskie.

1. Sposoby korzystania z utworu

To jeden ze zdecydowanie najważniejszych zapisów w umowie o przeniesieniu praw autorskich. O tym, dlaczego są one takie istotne, przeczytasz w artykule Pola eksploatacji w umowie: zapis, który decyduje o Twoich zyskach, z którego dowiesz się również, jak zabezpieczyć swoje prawa. Jasne określenie sposobów korzystania z utworu decyduje bowiem o tym, kto i w jakim zakresie będzie wykorzystywał stworzone przez Ciebie treści, co wpłynie na ewentualne zyski.

2. Przedmiot zbycia

Osobiste prawa autorskie są niezbywalne. Mowa tutaj m.in. o prawie do:

• oznaczenia danego utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem,
• decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu.

Umowa musi więc wyraźnie stwierdzać przeniesienie praw majątkowych, a nie tylko udzielenie licencji. Dodatkowo autor powinien potwierdzić przekazanie nabywcy praw majątkowych, co pozwoli mu korzystać z utworu w imieniu twórcy.  

3. Wynagrodzenie twórcy

Pod tym pojęciem często kryją się wysokie kwoty. Z tego względu nigdy nie należy lekceważyć takiego zapisu, konsultując go w razie potrzeby z profesjonalistami. Jednym z nich jest radca prawny Bogna Szyczewska - specjalistka w obszarze umów cywilno-prawnych. Taka konsultacja może uchronić autora przed niekorzystnymi zapisami, które ograniczą późniejsze zyski.

4. Moment przejścia praw autorskich

Taki moment z reguły następuje wówczas, gdy:

• zleceniodawca przejmuje utwór bez uwag,
• wykonawca otrzymuje wynagrodzenie za swoje dzieło.

Niekiedy prawa autorskie przechodzą na nabywcę już w najwcześniejszym możliwym momencie, czyli w chwili, w której powstaje utwór.

5. Precyzyjne określenie utworu

Takim utworem może z kolei zostać wszystko to, co stworzył człowiek dzięki swojej wyobraźni. To właśnie dlatego tak ważne jest, by dokładnie opisać przedmiot umowy. Może to być np. wiersz czy grafika, ale także zdjęcie, a nawet krótki filmik o dowolnej tematyce. Co ważne, taki utwór musi być oryginalny i posiadać indywidualny charakter.

6. Ograniczenia terytorialne

Polska ustawa o prawie autorskim ma charakter terytorialny, a jej zapisy obowiązują wyłącznie na terenie naszego kraju. Jeśli utwór ma być wykorzystywany poza jego granicami, warto uregulować to w umowie. Najczęściej odbywa się to na skutek zapisu, że przeniesienie praw nie jest ograniczone terytorialnie.  

7. Nośnik utworu

Podpisanie umowy przeniesienia praw autorskich nie wiąże się jednoznacznie z nabyciem nośnika, na którym został zapisany utwór. Jeśli nabywca ma otrzymać egzemplarz utworu wraz z prawami, warto zawrzeć taki zapis w dokumencie, by nie dopuścić do błędnej interpretacji i nieporozumień.

8. Termin odbioru utworu

Dokładne określenie terminu odbioru sprawia, że proces ten nie będzie wydłużał się w nieskończoność. Dodatkowo umowa powinna także ściśle precyzować sytuacje, w których nabywca może odmówić przyjęcia utworu. Z reguły ma to miejsce wówczas, gdy twórca nie spełnił ustalonych kryteriów jakości.

9. Utwory zależne

Utwory zależne powstają na skutek zmian, wprowadzanych w ich pierwotnej wersji. To np. różnego rodzaju przeróbki, adaptacje czy tłumaczenia. Aby nie naruszać praw twórcy, umowa powinna więc zawierać zapisy o prawie nabywcy do:

• dokonywania zmian w utworze,
• korzystania z utworów zależnych,
• udzielania zgody na korzystanie z utworu i jego adaptacji innym osobom. 

10. Forma sporządzenia umowy

Ostatnim punktem, na który należy zwrócić uwagę w trakcie przenoszenia praw autorskich, będzie forma umowy. Taki dokument musi zostać zawarty w formie pisemnej i być podpisany własnoręcznie lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Umowy ustne i ustalenia mailowe nie mają natomiast mocy prawnej. Nie mogą one stanowić więc podstawy do skutecznego przejścia praw autorskich.